Bạn cầm ly nước, đứng nguyên một chỗ, hai mươi phút trôi qua mà chưa mở lời với ai. Nếu tối nay bạn ngồi trong xe trước cửa sự kiện và tự hỏi làm sao để không lúng túng khi networking, thì đây là thứ đổi được ngay tối nay — và bạn không cần đổi tính cách của mình.
Vì có một chuyện bạn không nhìn thấy: ba mươi người khác trong phòng đó cũng đang chờ ai bắt chuyện với mình trước. Cả phòng đứng chờ nhau. Người bước tới trước lấy hết.
Tôi viết bài này sau hơn 2.000 lần lên sân khấu lớn nhỏ và nhiều năm sống trong BNI — cộng đồng kết nối doanh nhân tôi gắn bó từ 2015. Nhưng tôi bắt đầu từ chỗ ngược lại hoàn toàn: 13 năm bán thịt trâu gác bếp, không được ai dạy một câu mở lời nào cho tử tế. Dưới đây là 5 điều tôi ước có ai nói với mình sớm hơn.
Mục lục
- Điều 1 — Gốc rễ không nằm ở kỹ năng nói
- Điều 2 — Làm sao để không lúng túng khi networking: đổi câu hỏi chạy trong đầu
- Điều 3 — Ba câu mở lời bạn dùng được ngay tối nay
- Điều 4 — Khi bị “đứng hình” giữa câu chuyện thì làm gì?
- Điều 5 — Chọn sân chơi lặp lại, đừng chạy show sự kiện
- Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Điều 1 — Gốc rễ không nằm ở kỹ năng nói
Tôi nhớ lần đầu bước vào một phòng họp toàn doanh nhân.
Tay tôi cầm ly nước chặt đến mức đá tan hết mà vẫn chưa dám bước lại gần ai. Xung quanh là tiếng cười nói, tiếng ly chạm nhau, tiếng người ta trao danh thiếp. Tôi nhìn quanh phòng tìm một gương mặt quen — không có. Rồi tôi rút điện thoại ra, giả vờ bận.
Lúc đó tôi tưởng mình kém giao tiếp. Sai. Tôi nói chuyện với khách mua thịt trâu cả ngày không mệt. Cái tôi thiếu là chỗ khác.
Bạn lúng túng không phải vì không biết nói gì. Bạn lúng túng vì trong đầu đang chạy một câu hỏi rất mệt: “Họ đang nghĩ gì về mình?”
Khi câu hỏi đó bật lên, cơ thể vào chế độ tự vệ. Tim đập nhanh. Tay ướt. Miệng khô. Bạn quét cả phòng để tìm dấu hiệu bị đánh giá, thay vì tìm một người để trò chuyện. Đó cũng là lý do càng chuẩn bị sẵn “bài giới thiệu bản thân” bạn càng cứng — vì bạn đang chuẩn bị để được chấm điểm, không phải để gặp người (nỗi sợ bị chấm điểm này tôi đã mổ riêng trong bài làm sao để không sợ bị đánh giá).
Và đây là phần ít ai nói thẳng với bạn. Cái giá không phải là một buổi tối ngượng. Cái giá là người ngồi cách bạn hai bước có thể là khách hàng lớn nhất năm nay — tối đó bạn về tay không, còn đối thủ của bạn thì không. Người kia có bài giới thiệu 60 giây gọn gàng, bắt được đúng mối; bạn có một ly nước đá tan và một tấm danh thiếp chưa đưa cho ai. Hợp đồng không mất vì bạn kém nghề. Nó mất vì bạn đứng cách nó ba mét mà không mở lời.
Điều 2 — Làm sao để không lúng túng khi networking: đổi câu hỏi chạy trong đầu
Đây là thay đổi duy nhất, nếu bạn chỉ nhớ được một điều từ bài này.
Đổi từ “Họ nghĩ gì về mình?” sang “Mình giúp được gì cho người này?”
Nghe đơn giản đến mức dễ bị bỏ qua. Nhưng nó gỡ đúng cái gốc. Câu hỏi thứ nhất bắt bạn phải hoàn hảo — mà hoàn hảo thì luôn thiếu, nên bạn đứng yên. Câu hỏi thứ hai chỉ bắt bạn tò mò về người đối diện — mà tò mò thì ai cũng làm được, kể cả khi đang run.
Não người không chạy song song tốt. Khi bạn thật sự đang nghĩ “người này đang vướng chuyện gì nhỉ”, bạn không còn chỗ trống để lo mình trông có ngố không. Sự lúng túng không bị đè xuống, nó bị thay thế.
Ba việc rất nhỏ giúp câu hỏi mới này bám lại:
- Đặt mục tiêu thấp xuống. Không phải “kết nối 20 người”. Mà là “trò chuyện tử tế với 3 người, rồi tôi được phép về”. Mục tiêu thấp làm giảm áp lực, và bạn thường vượt nó.
- Đi sớm 15 phút. Phòng còn vắng, mọi người chưa kịp chia nhóm. Bắt chuyện khi trong phòng mới có 5 người dễ hơn gấp nhiều lần so với chen vào một vòng tròn 5 người đang cười nói.
- Bỏ điện thoại vào túi. Cái điện thoại là chỗ trốn êm ái nhất, và cũng là tấm biển “đừng lại gần tôi” to nhất.
Đây cũng là lý do tôi luôn nói tự tin khi giao tiếp là kỹ năng học được, không phải bẩm sinh — đúng như bài nền tảng tự tin là kỹ năng hay bẩm sinh đã phân tích.
Điều 3 — Ba câu mở lời bạn dùng được ngay tối nay
Đa số bài viết bảo bạn “hãy chủ động bắt chuyện” rồi dừng ở đó. Vô ích. Cái người ta thiếu là câu chữ cụ thể.
Đây là ba câu tôi và học viên dùng thật, hợp văn hoá Việt, không sáo:
- Câu hoàn cảnh: “Anh/chị cũng đến sớm à? Em cũng vậy, đứng một mình hơi kỳ nên qua làm quen luôn.” — thành thật, và sự thành thật gỡ ngượng cho cả hai.
- Câu tò mò: “Anh làm ngành gì mà đến chương trình này ạ?” rồi hỏi tiếp “Ngành đó dạo này thế nào anh?” — câu thứ hai mới là câu mở cửa.
- Câu nhờ vả nhẹ: “Anh có biết ai ở đây làm về… không ạ? Em đang muốn tìm hiểu.” — người Việt rất thích giúp, và người vừa giúp bạn sẽ nhớ bạn.
Bắt chuyện với người lạ chỉ cần nhớ một điều: đừng cố gây ấn tượng ở câu đầu. Câu đầu chỉ có một nhiệm vụ — mở cửa. Ấn tượng nằm ở câu hỏi thứ ba, thứ tư, khi bạn hỏi sâu về điều họ vừa nói.
Điều 4 — Khi bị “đứng hình” giữa câu chuyện thì làm gì?
Ai cũng có khoảnh khắc này. Nói được hai câu rồi… trống rỗng. Im lặng kéo dài ba giây mà tưởng ba phút.
Ba đường thoát, dùng theo thứ tự:
Một — quay lại điều họ vừa nói. “Nãy anh nói công ty anh mới mở thêm chi nhánh, làm sao anh xoay được người ạ?” Người đối diện luôn là kho câu hỏi. Bạn không cần tự nghĩ ra chủ đề mới, chỉ cần nghe kỹ hơn.
Hai — hỏi về hành trình. “Anh vào nghề này từ đâu vậy?” Không ai từ chối kể câu chuyện của mình. Đây là câu hỏi cứu nguy hiệu quả nhất tôi biết.
Ba — kết thúc đẹp, đừng lết. “Rất vui được gặp anh. Em xin số Zalo, mai em gửi anh cái link em vừa nhắc nhé.” Một cuộc trò chuyện 4 phút kết thúc gọn gàng tốt hơn 20 phút gượng gạo.
Học viên hướng nội hay hỏi tôi có mẹo networking cho người hướng nội nào riêng không. Có một thôi: bạn không cần đi hết phòng. Ba cuộc trò chuyện sâu ăn đứt hai mươi lần trao danh thiếp. Hướng nội không phải điểm yếu ở đây — người hướng nội lắng nghe giỏi, mà lắng nghe mới là thứ khiến người ta nhớ bạn (bài viết riêng cho người hướng nội ở đây).
Điều 5 — Chọn sân chơi lặp lại, đừng chạy show sự kiện
Điều cuối này ít bài viết nhắc tới, mà theo tôi lại quan trọng nhất.
Có hai loại networking. Loại một-lần-rồi-thôi: hội thảo, gala, sự kiện ra mắt. Và loại lặp lại: bạn gặp đúng nhóm người đó mỗi tuần, năm này qua năm khác.
Tôi sống trong loại thứ hai. Tôi là Giám đốc khu vực BNI Hà Nội 6 với gần 3.000 thành viên, trong hệ thống BNI Việt Nam khoảng 10.000 doanh nhân, và là thành viên Eagle Camp gần 3.000 người trên toàn cầu. Điều tôi học được ở đó thế này:
Khi bạn biết mình sẽ gặp lại họ, áp lực “phải toả sáng ngay tối nay” biến mất.
Bạn không cần chốt gì trong lần gặp đầu. Lần đầu chỉ cần nhớ tên. Lần hai hỏi thăm đúng chuyện họ kể lần một — chỉ vậy thôi đã hơn hẳn phần lớn người trong phòng. Lần ba bạn giới thiệu cho họ một người có ích. Đến lần thứ tư, thứ năm, họ mới là người chủ động tìm bạn.
Hoá ra xây dựng mối quan hệ kinh doanh không phải một buổi tối diễn giỏi. Nó là nhiều lần xuất hiện tử tế. Nên nếu bạn hay lúng túng, hãy chọn một cộng đồng gặp mặt định kỳ thay vì chạy show hết sự kiện này tới sự kiện khác. Sân chơi lặp lại tha thứ cho người mới rất nhiều.
Nói thật với bạn: tôi không hết run vì đọc mẹo. Tôi hết run vì bước tới đủ nhiều lần. Giống lúc tập cho Ironman 70.3 rồi Full 140.6 — không có cách nào bơi giỏi mà không xuống nước.
Ở Làm Chủ Sự Tự Tin, bạn không ngồi nghe lý thuyết: bạn đứng dậy bắt chuyện với người lạ ngay trong lớp, nói hỏng thì sửa tại chỗ, có người chỉ cho bạn thấy mình đang siết vai hay đang nói nhanh quá. Bước tới lần đầu ở đó dễ hơn nhiều so với bước tới lần đầu ở một sự kiện thật — nhưng cái chân bước ra thì vẫn là chân của bạn.
Xem thêm trên YouTube
Thích nội dung này? Trên kênh YouTube của Phạm Tiến Dũng còn nhiều video thực chiến về tự tin giao tiếp, mở lời với người lạ và xây dựng mạng lưới quan hệ. 👉 Xem và đăng ký kênh YouTube Phạm Tiến Dũng
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Vì sao tôi luôn lúng túng khi networking dù đã chuẩn bị trước?
Vì bạn chuẩn bị nội dung nhưng chưa đổi được câu hỏi chạy trong đầu. Khi tâm trí bận với “họ nghĩ gì về mình”, cơ thể vào chế độ phòng thủ và mọi thứ đã học đều bay mất. Hãy chuyển sang “mình giúp được gì cho người này” — bạn sẽ thấy miệng tự mở ra, vì bây giờ bạn chỉ cần tò mò chứ không cần hoàn hảo.
2. Người hướng nội có networking được không?
Được, thậm chí rất tốt nếu chơi đúng cách. Người hướng nội lắng nghe sâu và hỏi kỹ — đó chính là thứ khiến người khác nhớ bạn, chứ không phải khả năng nói nhiều. Hãy đặt mục tiêu 2-3 cuộc trò chuyện chất lượng thay vì đi hết phòng, chọn nói chuyện 1-1 ở góc yên hơn là chen vào nhóm đông.
3. Nên mở lời với người lạ trong sự kiện như thế nào cho tự nhiên?
Đừng cố gây ấn tượng ở câu đầu — nhiệm vụ của câu đầu chỉ là mở cửa. Ba câu dùng được ngay: hỏi hoàn cảnh chung (“anh cũng đến sớm à”), hỏi về công việc rồi hỏi sâu thêm, hoặc nhờ một việc nhỏ. Người Việt rất thích giúp đỡ, nên câu nhờ vả nhẹ thường hiệu quả bất ngờ.
4. Sau sự kiện nên giữ liên lạc thế nào để không rơi vào quên lãng?
Nhắn trong vòng 24 giờ, và phải nhắc một chi tiết cụ thể họ đã kể để họ nhớ ra bạn. Đừng chào hàng ở tin nhắn đầu tiên — hãy gửi thứ có ích: một bài viết, một đầu mối, một lời giới thiệu. Sau đó chọn một cộng đồng gặp mặt định kỳ để được gặp lại họ, vì quan hệ được xây bằng nhiều lần xuất hiện chứ không phải một tin nhắn hay.
Đọc thêm trong cụm “Nói trước đám đông”:
– Tự tin khi giao tiếp với người lạ
– Người hướng nội làm sao để tự tin giao tiếp
– Tự tin là kỹ năng hay bẩm sinh? (bài nền tảng)
Câu hỏi cho bạn: Trong buổi networking gần nhất, có ai bạn đã muốn bước tới bắt chuyện mà cuối cùng lại thôi? Để mười năm nữa nhìn lại, bạn không phải nói hai chữ “giá như” — lần tới, người đó là người đầu tiên bạn đi tới.
